Tarihi ve Arkeolojik Çalışmaların Sonuçları
Kilikya Bölgesinin Tarihi Coğrafyası ve Sirkeli Höyük‘ün Antik İsmi = Lawazantiya
Bu bölgedeki önemli iki kentin, Adaniya (bugün Adana) ve Tarsa (Tarsus) kentlerinin yerlerinin belirlenmesine rağmen, Hitit yazılı kaynaklarından bildiğimiz Kummani ve Lawazantiya kült kentlerinin bugünkü yerleri kesinlik kazanmamıştır.
İsim benzerliğinden dolayı bilim insanları Kummanni‘yi ,Klasik Çağ kaynaklarında ismi geçen Comana Cataoniae ile eşleştirmekte ve bundan dolayı Kummanni‘nin bugünkü Şar olduğu öne sürülmektedir. Bu veriler, Kizzuwatna‘nın kuzeyde daha geniş bir alana sahip olduğunu göstermektedir. Ancak, coğrafi isimlerin farklı coğrafyalara yayılabildiğini biliyoruz. Karadeniz Bölgesi‘nde Comana isimli başka bir kent daha bulunmakta ve bu nedenle Kummanni‘nin Comana Cataoniae ile eşleştirilmesini zorlaştırmaktadır.
Antik kaynaklarda ismi geçen Demir Çağı yerleşimleri.
Yakın zamanda M.-C. Trémouille, Kummanni kentini, bu önerinin daha güneyine, Kilikya Ovası‘nın doğusuna yerleştirmiştir. Kummanni‘nin Boz Höyük ve Lawazantiya‘nın Amanus Dağları‘nın batı yamacında, Bodrum Kalesi yakınlarındaki Klasik Dönem yerleşmesi olan Castabala Hierapolis olduğuna işaret etmiştir.
Bu görüş, Geç Asur Dönemi‘nde III. Salmanassar‘in seferlerini anlatan kaynaklarla uyumludur: M.Ö. 839 yılında Que‘ye ilk sefer düzenlenmiştir. Unqi/Pattina‘dan gelerek Amanus Dağlarını geçtikten sonra, üç kenti, Lusanda, Abarni ve Kisuatni‘yi ele geçirip, Pahri‘nin kralı Katê‘yi vergiye bağlamıştır. Bu sefer sadece Que‘nin doğusuna yapılmış ve bundan dolayı da Adana ve Tarsa‘ya karşı herhangi bir saldırı olmamıştır (bkz. Kilikya Tarihi, harita).
Salmanassar seferlerinde ismi geçen Kisuatni ve Lusanda kentleri, büyük bir olasılıkla Hitit kentleri, Hitit İmparatorluk Çağı‘nda Kizzuwatna kenti olarak adlandırılan Kummani ve Lawazantiya ile özdeştir.
Aşk tanrıçası Šawuška‘nın kenti La(hu)wazantiya, Eski Asur metinlerinde Luhuzantiya, Hitit metinlerinde Lawazantiya (ya da Lahuwazantiya, Lauwazantiya veya Lahuzzandiya), Ugarit metinlerinde Lwsnd ve Geç Asur yıllıklarında Lusanda olarak geçmektedir. Bu kent aynı zamanda, Hitit kraliçesi Puduhepa‘nın kentiydi ve babası Bentip-šarri bu kentte rahiplik yapmaktaydı.
Misis Dağları eteklerindeki Kızıldere‘nin konumu,
doğuda Sirkeli.
Yakın zamanda, Olivier Casabonne, Lawazantiya‘nın Sirkeli Höyük olabileceğine işaret etmiştir. Misis‘in 5km doğusunda ve Sirkeli Höyük‘ün 4km güneybatısındaki Kızıldere‘de, Misis Dağlarının yamacında bulunan, M.S. 5. ve 6. yy.‘lara tarihlenen yazıt, batıda Kirkoteis ve doğuda Lôandos arasındaki sınırı gösterir. Lôandos, Lawazantiya=Lusanda ile aynı kenttir.
Geç Antik Dönem‘e tarihlenen Grekçe yazıt (sağda) ve yazıtta adı geçen bölgelerin tahmini konumu (solda).
Sonraki Bölüm: Kilikya Arkeolojisi.